Адабиёт бўстони

Мен сизга айтсам…

Моҳир таржимон, синчков муҳаррир, ардоқли ёзувчи Носир Фозиловни сўлим “Дўрмон” ижод уйидалигини эшитиб, беш-олти тенгқур ижодкор йўлга отландик. Бордик, учрашдик, гурунглашдик. Устознинг ҳаёт ҳақидаги самимий суҳбати биз учун ҳам мактаб, ҳам тажриба экани учрашув давомида билиниб турарди. Адиб халқ ичидан топган қизиқ-қизиқ ўхшатишларни, бетакрор ибораларни, устозларидан ўрганган ўгитларни, ёзувчилик, муҳаррирлик тажрибасини, тил ва адабиётимиз ривожи [...]

Домла

У кишим галстук тақиб, костюм-шимда юрмайди, лекин домлаларга хос катта кўзойнакни бурнига қўндириб, замбилдай зил портфелни кўтариб, ўнг томонга хиёл эгилиб юради. Кўйлагининг олд чўнтагида тароқчаси бўлади. Суҳбатдоши билан гаплаша-гаплаша, аҳён-аҳёнда ўша тароқча билан сочини бир томонга силлиқ тараб қўяди. Яқинларини кўнгилга тегмайдиган-у, лекин юки жуда оғир лақаблар билан чақиради. Бу чорловдан сергак тортасан, ўзингни [...]

Эскирмаган ўгитлар

Қўлимда Абдулла Қаҳҳорнинг “Ҳақ сўзнинг кучи” (1989) китоби. Мабодо бугун ҳар хил саёз асарларни ёзиб ташлаётган айрим ёзғувчиларимиз учун махсус курслар ташкил этилганида эди, мен иккиланмасдан ушбу китобни уларга ўқув қўлланмаси сифатида тавсия қилардим. Эҳтимол, шунда адабиётимизда танқиддан тубан, юракдан эмас, қориндан чиқариб ёзилаётган (Абдулла Қаҳҳор иборалари) “асар”лар сони кескин камайган бўлармиди. “Бошидан ўтган табиб” [...]

Дўст танлаш қоидалари

Имом Ғаззолий “Анворул ҳикмат” (“Ҳикмат нурлари”) асарида дўст, уни таниш ва танлаш ҳақида қимматли маслаҳатлар беради. Буюк олимнинг сўзларига қулоқ тутсак, уларга амал қилсак, бу борада қоқилмаймиз:   Агар бирор кишининг кўнглида сенга нисбатан хайрихоҳлик ёки душманлик борми-йўқлигини билишни истасанг, ўз кўнглингга назар сол – унга нисбатан хайрихоҳлик борми ёки душманлик. Шунга қараб хулоса чиқариб [...]

“Она қизим Жамила…”

Академик шоир Ғафур Ғулом меросида дунё адабиёти ихлосмандлари назарига тушган кўплаб шеърлар бор. Шулардан бири XX асарнинг 50-йиллари иккинчи ярмида француз мустамлакачилигига қарши озодлик курашида матонат кўрсатган жазоирлик қиз Жамила Бухайрадга бағишланган “Она қизим Жамилага” шеъридир. Унда босқинчилик, зулм ва зўравонлик қораланади. Ғафур Ғулом Жамила мисолида ўзини зулм остидаги Осиё ва Африка халқларининг аянчли тақдирига дахлдор сезади. [...]

Ватан деб шивирлар кафтларим менинг

ЮРТ МАНЗАРАЛАРИ Паришон шаҳарлар, ҳуркак овуллар, Донишманд саҳролар, жўмард дарёлар, Елкасин қор босган – ғурур-ла турган Бобом кўзин кўрган эй, азим тоғлар…   Сочлари шамолда кўкни супурган, Онамдай мунтазир тургувчи боғлар. “Ҳаёт келаётир!” – хушхабар олиб Шул боғлар пойига чопган ирмоқлар…   Бойчечакнинг тилло пиёласида Ҳамаллар – амаллар, эриган қорлар. ўолиб баҳодирнинг вазмин кифтида Қизғалдоқ [...]

Алвон-алвон қўшиқлардан айт

* * * Омон-омон қўшиқлардан айт, Алвон-алвон қўшиқлардан айт, Оҳанг бўлиб қўшиққа бу кеч Қўшилишиб кетадиган пайт. Омон-омон қўшиқлардан айт.   Юракларга ўт бўлиб кириб, Ўзинг ҳам куй, куйла куйдириб. Бари-бари тушсин ёдимга, Бари-бари чиқсин олдимга.   Йироқдаги оппоқ соч онам Келмоқдадир кипригида нам, Онам, онам тушсин ёдимга. Қамчин уриб келмоқда отам, Отин суриб келмоқда [...]

Эсар Жайҳун шамоллари

Қайда юрсам соғинтирар, Она юртим томонлари. Хаёлимда саҳар-саҳар, Эсар Жайҳун шамоллари.   Атиргул териб чўллардан, Гулирайҳон чаманлардан, Бизнинг бул гўзал эллардан Эсар Жайҳун шамоллари.   Пахтакор халқ меҳнат аҳли, Мартабали идрок, ақли, Ҳаёт жўш урса не чоғли, Эсар Жайҳун шамоллари.   Ўзбекистон – шонли диёр, Булбуллар ишқинда ёнар, Ҳамма фаслинда навбаҳор, Эсар Жайҳун шамоллари.   [...]

Қорақуш юлдузининг сири

Ёмғирли, лой кун эди. Қашқарнинг Сажия ва Ҳамидия мадрасалари қаршисида ҳунармандлар, бўзчилар, мокичилар, тақачилар йиғилишган, кимдир бошига бир сават патир кўтариб тирикчилик важҳи сотишга йўл олган, бошқаси рутубатдан намланган арпа тўла қоплар олдида ўтирар, от минган ёки яёв, найза-ю қилич тутган эрлар тўп-тўп бўлиб, лой сачратиб у ёқдан-бу ёққа ўтишарди. – Ҳой Эргаш, арпангни кўтар, [...]

“Ўқимаса, ўқит!..”

Ўғил-қизларимизда китобга меҳр уйғотишни мамлакат сиёсати даражасига кўтарган Президентимизнинг фикрларини хаёлимда ўтказар эканман, кўнглимда бир армон уйғонди: “Агар менинг раҳматли онам ҳаёт бўлганларида нақадар суюнардилар…”. Чунки онам ўқитувчи эди. Унинг кийим-кечакка, буюмларга бино қўйганини, бировнинг бойлиги, ҳашамати ҳақида кўнгли суст кетиб гапирганини эслай олмайман. Лекин яхши китоблар ҳақида сўз очса, оғзидан бол томарди. Уйимизда каттагина [...]